سیروس پرهام پیشگام نقد کتاب است

به گزارش

مجله معرفی کتاب

، پانصد و نود و چهارمین شب از شب‌های بخارا با همکاری انتشارات علمی و فرهنگی، چهارشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۹ به صورت ویدئویی و مجازی برگزار شد. انتشارات علمی فرهنگی در این راستا کتاب «همگام با زمانه» را که مجموعه مقالات سیروس پرهام است، منتشر کرد. در این برنامه که به بزرگداشت استاد سیروس پرهام اختصاص داشت علی دهباشی، سردبیر مجلۀ بخارا به مقام علمی و فرهنگیِ استاد سیروس پرهام اشاره کرد و گفت: در این برنامه چند سخنرانِ فرهنگی دربارۀ فعالیت‌ها و کارنامۀ او سخن خواهند گفت. اگرچه فعالیت‌های او نیاز به معرفی ندارد و اساساً چنین مراسمی زمان کافی برای پرداختن به همۀ وجوه شخصیت برجسته‌ای مانند سیروس پرهام را نیز ندارد.

سیروس پرهام پیشگام نقد کتاب است

هرمز همایون‌پور در این نشست با اشاره به سابقه آشنایی‌اش با سیروس پرهام گفت: دکتر پرهام از چند جهت برجسته است؛ در دهۀ سی که نقد کتاب یا تعریف و ستایش بود یا انتقاد و تسویه‌حساب شخصی، پرهام پیشگام نقد درست یا به قول خودش نقد تحلیلی بود. در نقد هنری و نقد تاریخی هم پرهام پیشرو بود و با همراهی بزرگانی همچون منوچهر انور، کریم امامی و نجف دریابندری، علم ویرایش را توسعه و ترویج داد.

همایون‌پور در ادامه به شاخه‌های دیگر فعالیت‌های سیروس پرهام پرداخت و کارهای او را در زمینه‌ی فرش‌های عشایری فارس ستایش کرد. او گفت: در حالی که کشوری مثل سوئد ۹۰۰ سال است اسناد را جمع‌آوری می‌کنند، پرهام برای اولین بار در ایران برای این کار پیش‌قدم شد و در سال ۱۳۴۹ سازمان اسناد ایران را پایه‌گذاری کرد و توسعه داد.

هرمز همایون‌پور صحبت‌هایش را با تبریک به انتشارات علمی و فرهنگی ادامه داد و گفت: کار انتشارات علمی و فرهنگی کار ارزشمندی است؛ چراکه با نشر این کتاب، از همکار ارزنده خودش قدردانی کرده است.

او با تأکید بر اهمیت علمی کتابِ همگام با زمانه، به نثر کتاب هم پرداخت و گفت: نثر این کتاب در نهایت اختصار و ایجاز، دلنشین است و همه به آن معترف هستند.

پرهام به گواهی سوابق و آثارش، تفکر مانایی فرهنگ اصیل سرزمینش را به دوش می‌کشد

نادره رضایی (مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی) با اشاره به کتاب «همگام با زمانه»، به کارنامۀ سیروس پرهام پرداخت و به خاطر همکاری طولانی و اثرگذار با انتشارات فرانکلین و علمی و فرهنگی از ایشان قدردانی کرد. او ضمن تشکر از هایده ایلیاوی همسر دکتر پرهام به پاس یک عمر همراهی با این استاد بزرگ گفت: استاد سیروس پرهام به گواهی آثار پر شمار و سوابق اثرگذارش، تفکر مانایی فرهنگ اصیل سرزمینش را به دوش می‌کشد و بازتاب اندیشه‌اش، به شیوایی و زلالی در نگاشته‌های ایشان جاری و در بازشناخت انگاره‌های علمی و بومی و هنری این سرزمین ساری است. و ما به داشتن گنجینه‌ای عظیم و تکرارناشدنی چون استاد سیروس پرهام بر خود می‌بالیم، و تا همیشه تاریخ به تکریم از چنین بزرگی دست می‌فشانیم و بلندای حضور ایشان را ارج می نهیم.

پرهام بنیانگذار سازمان اسناد ملی است

ایرج پارسی‌نژاد نیز سیروس پرهام را از پیشگامان فرهنگ معاصر ایران خواند و با اشاره به حوزه‌های گستردۀ فعالیت‌های او گفت که پرهام در نقد ادبی تحلیلی، ویرایش و حفظ اسناد ملی از سابقون و پیشگامان بوده است. سپس با یادآوری وضعیت نقد و تحلیل زمانۀ سیروس پرهام که عملاً نقدی در کار نبود و مقالات صرفاً مدح یا ذم بوده‌اند، بر عملکرد بدیع سیروس پرهام در نقد به معنای پرداختن به نقاط قوت و ضعف یک اثر تاکید کرد.

وی ادامه داد: سیروس پرهام نخستین فردی بود که به ویرایش و مقابلۀ کتاب در مؤسسه فرانکلین پرداخت و پس از او منوچهر انور، فتح الله مجتبایی و نجف دریابندری راه او را ادامه دادند.

از دیگر فعالیت‌های بسیار مهم سیروس پرهام که پارسی‌نژاد به آن اشاره کرد راه‌اندازی سازمان اسناد ملی ایران است؛ به گفتۀ پارسی‌نژاد «تا پیش از اقدام پرهام در راستای حفظ و نگهداری اسناد ملی، موضوع اهمیت حفظ این اوراق برای مسئولان امر مطرح نبود و از آنها برای سوخت استفاده می‌شد، که با همت سیروس پرهام این مرکز راه اندازی شد و آرشیو ملی در ایران پدید آمد.» همچنین پارسی نژاد اشاره کرد که فعالیت پرهام تنها برای حفظ اسناد مکتوب نبوده است و او درباره گنجینه اشیا و آثار تاریخی ایران نیز مقالات متعددی نوشته است که در کتاب «همگام با زمانه» نمونه‌هایی از این مقالات آمده است.

پارسی‌نژاد اقدامات پرهام را برخاسته از عشق او به ایران دانست و گفت: همین عشق و اقدامات فراوان او بزرگداشت او را ضرورت می‌بخشد.

پرهام الگوی پژوهش‌های فرش است

تورج ژوله (تاریخ نگار فرش ایران) سخنران بعدی بود. وی با اشاره به تشویق دائمی دانشجویان به خواندن مقالات و آثار پژوهشی دکتر سیروس پرهام گفت: برای یک پایان‌نامه به یکی از دانشجویان گفتم کتاب «دست‌بافت‌های عشایری و روستایی فارس» را طبقه‌بندی موضوعی کند. بیش از ۴۰ موضوع مختلف به غیر از موضوع اصلی کتاب، در این اثر یافت شد. موضوعاتی مثل تاریخ اجتماعی‌سیاسی و تاریخ فرش ایران.

ژوله با ستایش جایگاه علمی و فرهنگی دکتر سیروس پرهام، تأکید کرد شیوه ایشان در حوزۀ پژوهش‌های فرش باید به یک الگو تبدیل و بین دانشجویان فرش ترویج شود.

این تاریخ‌نگار فرش ایران ضمن آرزوی سلامتی برای دکتر سیروس پرهام، از جامعۀ هنری خواست دربارۀ روش و شیوۀ نگاه و قلم ایشان بحث و گفت‌وگو کنند و نتیجۀ این کار منتشر شود.

مجموعه «سیری در هنر ایران» بی‌نظیر است

کیانوش معتقدی (نویسنده، مترجم و پژوهشگر هنر اسلامی) نیز گفت: آدم‌هایی از جنس سیروس پرهام، ستون‌های فرهنگ و هنر ایران هستند. پرهام نه‌تنها در زمینه فرهنگ و هنر ایران بلکه در زمینه ادبیات، فرش ایران، ترجمه و مجموعه‌ای از توانمندی‌هایی را که شاید امروز در چند نفر جمع شود یک‌تنه به دوش خود کشیده و بیش از نیم‌قرن بدون توقف کار کرده است.

معتقدی همچنین گفت که تلاش خستگی‌ناپذیر شخصیت اندیشمند بزرگی مثل سیروس پرهام باعث شده که فرهنگ و هنر این سرزمین باقی بماند و ما بتوانیم برای آیندگان دستاوردهایی از جنس کتاب‌ها و مقالات ایشان را به ارمغان بیاوریم و حفظ کنیم.

وی به هماهنگی مطالعات پرهام با مطالعات بین‌المللی و روزآمدبودن پژوهش‌هایش کرد و یکی از بهترین آثارش را «سیری در هنر ایران» دانست که در زمینه پژوهش هنر، کار کم نظیری است.

معتقدی در خاتمه یکی از مهمترین وجوه تلاش‌های فرهنگی دکتر پرهام را تلاش ایشان در زمینه ترجمه هنر دانست و گفت: نباید فراموش کنیم که در صد سال اخیر، نهضت ترجمه در ایران به‌خصوص ترجمه‌های هنری و ادبی مقارن با شرایط اجتماعی‌سیاسی خاص ایران آغاز شد. در بین گروه اول روشنفکران و دانش‌آموختگانی که تقریباً از سال ۱۳۰۰ به بعد به دنیا آمدند، پرهام با دقت نظر، چیزی اضافه بر آنچه که متن دارد، ترجمه می‌کند؛ زیرا ایشان به هنر اشراف دارند؛ به خصوص در رشته فرش.

«همگام با زمانه» در طول ۶۴ سال نوشته شده است

سیروس پرهام نیز در پانصد و نود و چهارمین شب بخارا دربارۀ کتاب «همگام با زمانه» صحبت کرد. این پژوهشگر برجسته گفت: «همگام با زمانه» مجموعه مقالاتی است که در طول ۶۴ سال نوشته شده و اولین مقاله در سال ۱۳۳۴ در مجلۀ «انتقاد کتاب» منتشر شده است.

او در توضیح فعالیت‌های خود، به نام برخی از مجلات اشاره کرد که در آن‌ها مقالات خود را به چاپ رسانده است؛ از جمله ماهنامۀ فرهنگستان، نامۀ بهارستان، مجلۀ آینده و به‌خصوص راهنمای کتاب به سردبیری احسان یارشاطر و ایرج افشار.

پرهام گفت که در سال‌های اخیر بخش عمدۀ مقالات را در مجلات بخارا و نقد و بررسی کتاب تهران منتشر کرده است.

پرهام به زمینه‌های شکل‌گیری کتاب هم گریزی زد و گفت: با توجه به اینکه همۀ مقالات در دسترس نبود از انتشارات علمی و فرهنگی خواهش کردم شروع به جمع‌آوری این مقالات کند و در چهار بخش «پژوهش و نقد ادبی»، «پژوهش و نقد هنری»، «پژوهش و نقد تاریخی» و «زیر و بم‌های ترجمه و ویرایش» به شکل کتاب به چاپ برساند. من بیش از ۲۰۰ مقاله دارم ولی با صرف‌نظر از بعضی مقالات اولیه که آن‌ها را نمی‌پسندیدم حدود ۱۱۰ مقاله را در این کتاب منتشر کردم.

نوشته های مشابه

پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *